3 SAI LẦM KHIẾN BẠN HỌC BA 2 NĂM VẪN KHÔNG XIN ĐƯỢC VIỆC
Mình từng có một bạn học viên - gọi là Minh.
Minh học BA suốt 2 năm. Đọc 15 cuốn sách (gồm cả BABOK 600 trang). Hoàn thành 4 khóa học online. Có cả chứng chỉ ECBA.
Phỏng vấn 23 công ty.
Trượt 23 lần.
Mình hỏi bạn: "Em nghĩ em thiếu gì?"
Minh trả lời: "Em chắc thiếu kiến thức, để em học thêm khóa nữa..."
Mình ngắt: "Em không thiếu kiến thức. Em đang đi sai đường."
Hôm nay mình kể lại 3 sai lầm Minh mắc - cũng là 3 sai lầm mình thấy ở 70% người tự học BA trên Facebook group.
Đọc xong, kiểm tra xem mình có dính cái nào không.
❌ SAI LẦM #1: HỌC THEO KIỂU "GOM TÀI LIỆU"
Đây là lỗi kinh điển nhất.
Bạn join 5 group BA. Tải về 30GB tài liệu. Lưu 200 video YouTube vào "Watch Later". Mua 3 khóa Udemy lúc sale.
Rồi... không học cái nào tử tế.
Vì não bạn nghĩ: "Mình đã CÓ tài liệu rồi, coi như học rồi."
💡 Sự thật phũ phàng: Tài liệu KHÔNG bằng kiến thức. Kiến thức KHÔNG bằng kỹ năng. Kỹ năng KHÔNG bằng portfolio để nhà tuyển dụng nhìn thấy.
Bạn đang ở bậc thang số 1, mà cứ tưởng mình ở bậc số 4.
Cách sửa: Chọn DUY NHẤT 1 lộ trình. Đi hết. Đừng switch giữa chừng.
❌ SAI LẦM #2: HỌC LÝ THUYẾT TRƯỚC, LÀM DỰ ÁN SAU (HOẶC KHÔNG BAO GIỜ LÀM)
Mình hỏi 10 bạn fresher BA câu này:
"Em đã làm 1 dự án giả lập từ A-Z chưa? Tức là từ phỏng vấn stakeholder, viết BRD, vẽ BPMN, làm wireframe, viết User Story?"
8/10 bạn trả lời: Chưa.
Họ chỉ học LÝ THUYẾT về BPMN, lý thuyết về User Story, lý thuyết về Use Case...
Đến lúc phỏng vấn, nhà tuyển dụng đưa case study 15 phút:
"Khách hàng muốn làm app đặt lịch khám bệnh. Em phân tích thử cho anh nghe."
Và bạn... đứng hình.
Vì lý thuyết KHÔNG dạy bạn cách TƯ DUY trong 15 phút thực chiến.
💡 Nhà tuyển dụng không thuê người BIẾT về BA. Họ thuê người LÀM ĐƯỢC việc của BA.
Cách sửa: Sau mỗi chương lý thuyết, BUỘC mình làm 1 mini-project. Dù xấu, dù sai, vẫn làm. Sai 10 lần đầu mới biết đúng.
❌ SAI LẦM #3: TIN RẰNG "BA KHÔNG CẦN BIẾT KỸ THUẬT"
Câu này mình nghe đến phát mệt:
"Em chọn BA vì em không thích code. BA không cần biết technical, đúng không anh?"
SAI HOÀN TOÀN.
BA không cần CODE. Nhưng BA BẮT BUỘC phải HIỂU technical đủ để:
Nói chuyện được với Dev (không bị Dev "qua mặt")
Hiểu API, database, integration là gì
Biết yêu cầu nào KHẢ THI, yêu cầu nào không
Đọc được log cơ bản khi test
Bạn không cần viết được câu SQL phức tạp. Nhưng SELECT * FROM users WHERE... thì phải đọc hiểu được.
Bạn không cần build API. Nhưng phải biết REST API là gì, request/response ra sao.
💡 BA "không biết technical" = BA chỉ làm được việc thư ký dự án. Lương sẽ phản ánh điều đó.
Cách sửa: Dành 20% thời gian học technical foundation. Không cần giỏi - chỉ cần ĐỦ để không bị lạc trong meeting với Dev.
KẾT
3 sai lầm trên không phải vì bạn không thông minh.
Là vì không ai chỉ cho bạn cách đi đúng từ đầu.
Mình đã đi qua đủ con đường sai - 3 năm tuyển BA, đào tạo hơn 200 bạn - và rút ra được lộ trình ngắn nhất để vào nghề.
